omroep flevoland

NS-station Lelystad Centrum is definitief een rijksmonument. De periode waarin bezwaar kon worden gemaakt tegen het besluit van de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is verstreken. Daarmee is de monumentenstatus officieel.

Het station werd vorig jaar al door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) voorgedragen als rijksmonument. Die voordracht maakte deel uit van een selectie van bijzondere bouwwerken uit de periode 1965 tot 1990, de zogenoemde post-65-objecten. Na de inspraakprocedure is de aanwijzing nu definitief.

Eerste zichtbare rijksmonument
Met de monumentenstatus krijgt Lelystad voor het eerst een bovengronds rijksmonument dat voor iedereen zichtbaar en toegankelijk is. De gemeente had al twee archeologische rijksmonumenten: een scheepswrak in het IJsselmeer en een prehistorische akker bij Swifterbant.

Het Flevolands Archief

Het station werd in 1988 geopend door koningin Beatrix en geldt als een bijzonder voorbeeld van naoorlogse architectuur. De Rijksdienst roemde eerder onder meer het opvallende glazen parapludak, het verhoogde spoor en de kleurrijke staalconstructie. In 1989 ontving het station daarvoor al de internationale Brunel Award.

Geen standaard station
Volgens de Rijksdienst markeert station Lelystad Centrum een keerpunt in de Nederlandse stationsarchitectuur. Na jaren waarin vooral sobere en functionele stations werden gebouwd, koos de NS weer voor een gebouw met uitstraling. Architect Peter Kilsdonk ontwierp daarom geen standaard vervoersgebouw, maar een herkenbaar stadsicoon. Bij de opening sprak de NS zelfs trots over haar eigen 'Crystal Palace'.

Het station is een schoolvoorbeeld van de zogenoemde hightecharchitectuur uit de jaren tachtig. De 143 meter lange glazen overkapping laat veel daglicht binnen en rust op een slanke stalen vakwerkconstructie. Glas, staal en zichtbare techniek bepalen het uiterlijk van het gebouw.

Een kleurrijk geheel
Ook de techniek maakt bewust deel uit van het ontwerp. Constructeur László Vákár werkte samen met Kilsdonk aan het station. De draagconstructie is rood, de regenwaterafvoer blauw, de verlichting en luidsprekers groen en de leidingen wit. Zo kregen technische onderdelen niet alleen een praktische, maar ook een esthetische functie.

Een van de opvallendste details is de zogeheten 'vlinderdaskolom'. Die constructie zorgt ervoor dat het glazen dak bij warm weer kan uitzetten zonder schade op te lopen. Volgens Vákár begon het ontwerp als een eenvoudig kruis, totdat Kilsdonk voorstelde er een vlinderdas van te maken.

Verbouwing kan doorgaan
De monumentenstatus heeft geen gevolgen voor de geplande opknapbeurt van het station. Gemeente Lelystad, NS en ProRail willen de komende jaren onder meer de stationshal vernieuwen en nieuwe fietsenstallingen aanleggen. Bij de plannen moet wel rekening worden gehouden met de monumentale waarde van het gebouw.