omroep flevoland

Blije gezichten woensdagavond op de publieke tribune in het provinciehuis, maar bezorgde gezichten bij verschillende Statenleden. Urker ondernemers zijn opgelucht dat een meerderheid van Provinciale Staten woensdagavond heeft ingestemd met extra miljoenen voor de bouw van de buitendijkse servicehaven bij Urk.

Een ingrijpend besluit voor Flevoland, want de provincie moet het enorme bedrag lenen en het gaat een 'mensenleven' duren om het geld terug te verdienen. Flevoland gaat 'financieel op slot', klinkt er vanuit het nee-kamp.

De nieuwe haven moet een impuls geven aan de maritieme sector in het dorp, die in de huidige werkhaven niet verder kan groeien. De haven moet honderden hoogwaardige banen opleveren. Toch zijn er grote zorgen over de miljoeneninvestering, waarbij Provinciale Staten nu voor de derde keer het budget hebben verhoogd. Ook onder de Statenleden die vóór hebben gestemd heerst geen enorme jubelstemming.

'Visie van Lely voortzetten'
Het voorstel kreeg steun van BBB, PVV, Forum voor Democratie, ChristenUnie, CDA, D66, SP, SGP en één van de twee Statenleden van JA21. Samen zijn zij goed voor 26 zetels.

BBB en CDA verwezen naar de visie van Cornelis Lely bij het plan voor de Zuiderzeewerken. "Je stemt niet alleen voor de haven, maar ook of je een visie hebt voor Flevoland. Als BBB willen we de visie van Lely voortzetten", aldus BBB-fractievoorzitter Andrea van Veen. "De haven zal bijdragen aan de groei van Flevoland, zowel economisch als in naam en faam."

"Als wij nee zeggen, lekken er banen weg. Dat raakt de maritieme sector, de maakindustrie maar ook het onderwijs. Als ondernemers hun nek willen uitsteken, wie zijn wij dan om het tegen te houden?", aldus Willem Boutkan (PVV).

Booming sector
De ChristenUnie zei dat de maritieme sector 'booming' is, groeit, innoveert en verduurzaamt. "Hiervoor moeten we ruimte bieden. We hebben de werkgelegenheid en het ondernemerschap hard nodig", aldus fractievoorzitter Ria Visser-Kapitein.

Ook Forum voor Democratie wil de sector een belangrijke plek geven in de Flevolandse economie. Een sterke economie ontstaat niet vanzelf, zei de SP.

Stemming Provinciale Staten

Groot dilemma voor nee-kamp
Tegenover 26 stemmen voor stonden 12 stemmen tegen van VVD, 50PLUS, Partij voor de Dieren, één lid van JA21 en uiteindelijk ook PRO.

De sociaaldemocraten zeiden aan het begin van de vergadering voor een "groot dilemma" te staan. "We zijn niet tegen de haven, maar wel op deze manier. We kunnen het geld niet uitgeven aan andere zaken, dat weegt voor ons zwaar", aldus Corina Straatsma. Pas aan het einde van de avond koos PRO definitief voor het 'nee-kamp'.

Om de haven te kunnen realiseren, moet de provincie namelijk miljoenen euro's lenen. Het exacte bedrag is geheim verklaard. Pas na 45 jaar wordt het project rendabel en na 73 jaar zijn alle leningen en investeringen afgelost. De acht deelnemende bedrijven betalen al die jaren erfpacht aan de provincie, dus uiteindelijk komt het geld wel terug.

Lees ook: Politici die aan de wieg van nieuwe haven kunnen staan, gaan financieel succes hoe dan ook niet meemaken

VVD haakt na 12 jaar af
Toch vindt coalitiepartner VVD de risico's veel te groot. In 2017 en drie keer daarna waren de liberalen voor de haven, onder voorwaarde dat er een sluitende business case zou zijn. Maar het huidige voorstel zadelt de provincie op met veel te zware lasten.

"Het terugverdienen van de leningen duurt een mensenleven lang, bijna 80 jaar. Dat is voorbij de pensioenleeftijd voor een kind dat vandaag wordt geboren", schetste fractievoorzitter Franco Achtien.

De leningen zetten de provincie decennialang 'financieel op slot'. Er drukken 45 jaar lang verliezen en kapitaalslasten op de begroting, waardoor er geen geld overblijft voor woningbouw, energie, klimaat of openbaar vervoer. "We hebben een groot probleem met het busvervoer. Met dit geld kunnen we dat betalen", aldus Kjell van Wijlandt (PvdD). Hij vindt 80 jaar ook een te lange periode om te overzien, want "het is een illusie dat het in die periode pais en vree blijft."

50PLUS benadrukte dat een tegenstem geen stem tegen Urk is. Maar de omvang van de (geheim verklaarde) investering, de leningen, de onzekerheid van de rente en het ontbreken van een stop-strategie waren voor de partij onacceptabel.

Externe partijen
De voorstanders zijn niet ongevoelig voor de risico's. Daarom kreeg een voorstel van D66 en ChristenUnie steun om te blijven zoeken naar externe partijen die willen meebetalen en om eventueel meer geld uit de eigen provinciekas te halen dan te lenen.

Gedeputeerde Sjaak Simonse deed meer toezeggingen om steun voor het voorstel te krijgen. Hij kwam Forum voor Democratie en JA21 tegemoet door opnieuw bij het Rijk geld proberen los te krijgen, ook al heeft die tot nu toe niet thuis gegeven.

De Staten zullen elk halfjaar een rapportage krijgen over de voortgang en eventuele tegenvallers, waarmee de gedeputeerde inging op een wens van de PvdD en PVV. Ook laat de provincie een nieuwe onafhankelijke toets doen of de provincie zich niet schuldig maakt aan onrechtmatige staatssteun, want de Staten vinden een eerder onderzoek te gedateerd.

Een door PRO voorgestelde bredere second opinion naar de staatssteun en risico's voor het beheer en door klimaatverandering wees Simonse af. Volgens hem heeft de provincie alle risico's uitvoerig doordacht en vertaald in beheersplannen en risicoanalyses. Ja, er kunnen extra kosten ontstaan als er op de locatie archeologische vondsten of een bom uit de Tweede Wereldoorlog worden aangetroffen. Maar als de rente omhoogschiet, dan gaat de provincie kortetermijnleningen aan.

Aanbesteding
Ondanks de steun van Provinciale Staten staat de aanleg van de haven nog niet vast. De provincie, het Rijk, de gemeente Urk, het waterschap Zuiderzeeland en acht ondernemers tekenen binnenkort een overeenkomst om hun samenwerking te bekrachtigen.

Daarna start de provincie een Europese aanbestedingsprocedure om een bouwer te vinden. Die moet het doen met het (geheime) bedrag dat de provincie ervoor heeft gereserveerd. Gedeputeerde Simonse bevestigde dat als een aannemer het niet wil doen voor het bedrag dat is gereserveerd, hij bij de Staten terugkomt. Hij zal dan voorstellen dat er een streep door het project gaat.

Urker ondernemers op de tribune

De procedure van aanbesteding duurt volgens de gedeputeerde zo'n negen maanden. In 2028 zou met de bouw van de haven kunnen worden begonnen, die in 2031 gereed moet zijn.

De ondernemers uit Urk en Noordoostpolder hebben er in elk geval vertrouwen in. Zij zijn bereid om zich voor 73 jaar vast te binden aan het project en jaarlijks erfpacht aan de provincie te betalen. Volgens initiatiefnemer Henk Kapitein zijn er inmiddels elf bedrijven die willen meedoen, terwijl er nog vijftien op de wachtlijst staan.