omroep flevoland

Bedrijfsgegevens van honderden Flevolandse veehouders worden mogelijk openbaar. Milieuorganisatie Mobilisation for the Environment (MOB) heeft uitstootgegevens van alle veehouders in Nederland opgevraagd op basis van de Wet open overheid (Woo). De rechter die zich hierover buigt, komt mogelijk deze vrijdag met een uitspraak.

"Een fundamentele kwestie", zo noemt melkveehouder Jeroen van Maanen uit Zeewolde de zaak. Hij is bestuurslid van de Nederlandse Melkhouders Vakbond, één van de organisaties die juist bezwaar maakt tegen het openbaar maken van de gegevens.

Juridische strijd
De kwestie loopt al jaren en er hebben meerdere rechtszaken over gediend. Eerder dit jaar maakte het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur bekend dat de uitgebreide gegevens waar MOB om vraagt, openbaar zouden worden gemaakt. Vier organisaties die de belangen van de boeren behartigen vroegen onlangs een voorlopige voorziening aan bij de rechtbank in Utrecht.

Dit is een procedure waarbij de rechter wordt gevraagd een voorlopig oordeel te geven, gedurende een langer lopende juridische kwestie. De boeren en hun belangenbehartigers willen via deze procedure een uitspraak van de rechter die voorlopig voorkomt dat minister Jaimi van Essen de bedrijfsgegevens daadwerkelijk openbaar maakt.

Ammoniakuitstoot
MOB heeft zichzelf tot doel gesteld om natuur en milieu te beschermen. In het kader daarvan wil de stichting inzichtelijk maken wat de uitstoot is van veehouderijen. Het gaat vooral om de ammoniak in mest.

Het Woo-verzoek werd in 2023 gedaan en loopt via de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO). Met deze dienst werd overeengekomen dat het Woo-verzoek in zou gaan op de 'werkelijke dierenaantallen' per bedrijfslocatie van 1989 tot 2022, diersoorten, landgebruik en verschillende zogenoemde RAV-codes - codes om te berekenen hoeveel ammoniak bepaalde onderdelen van een veehouderij uitstoten.

"Dat is echt ongelofelijk", zegt Van Maanen. "Zoiets wordt in Nederland alleen de agrarische sector aangedaan. Het is fundamenteel omdat met het openbaar maken van bedrijfsgegevens ook voor een groot deel privéadressen openbaar worden, omdat veel boeren hun woning natuurlijk bij de boerderij hebben."

Van Maanen erkent dat de adressen van een deel van de boeren sowieso vrij gemakkelijk online zijn te achterhalen, maar het is wat hem betreft een principekwestie dat de overheid hier nooit aan mee zou mogen werken.

'Leidt tot handhaving'
"Bovendien gaat het ook nog andere gevolgen hebben", licht de veehouder uit Zeewolde toe. "Het gaat om zoveel gegevens en over zo'n lange periode, dat de kans bestaat dat het ook tot handhaving gaat leiden. Er is geen enkele andere sector in Nederland waar zoiets op zo'n manier tot stand kan komen."

Zowel individuele boeren als belangenorganisaties maakten bezwaar bij de RVO tegen de bekendmaking van de bedrijfsgegevens. Na een langlopende procedure werd afgelopen februari via de Staatscourant bekend gemaakt dat de gegevens openbaar zouden worden.

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland verklaarde dat de gegevens die door MOB zijn opgevraagd, vallen onder emissiegegevens. Als bedrijfsgegevens iets zeggen over emissies dan kan openbaarmaking via een Woo-verzoek juridisch niet gemakkelijk worden geweigerd. De RVO verwees hierbij naar eerdere uitspraken van de Raad van State in vergelijkbare zaken.

Emissiegegevens boven privacygegevens
In één van de officiële bezwaren die werd afgewezen erkende de RVO de zorg over de privacy van boeren, maar juridisch gezien zouden de privacy-uitzonderingen die er voor een Woo-verzoek kunnen gelden, niet van toepassing zijn als het om emissiegegevens gaat.

Eerder deden journalisten van Omroep Gelderland, Follow the Money en NRC ook een gezamenlijk Woo-verzoek om aan de hand van bedrijfsgegevens uitstoot van de landbouwsector in kaart te brengen. Ook al ging dit om veel minder uitgebreide informatie; ook dit Woo-verzoek leidde tot veel weerstand.

'Intimiderend misbruik'
Voormalig minister van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur, Wiersma, werd in september 2025 door de Raad van State opgedragen de informatie te verstrekken die door deze media was opgevraagd.

Toen ze dit uiteindelijk deed werd haar verweten dat ze verouderde informatie gaf en later werd ze door de mediabedrijven zelfs aangeklaagd vanwege 'intimiderend misbruik van het rechtssysteem' omdat ze bewust het proces zou vertragen.

Na de val van het kabinet kwam er een nieuwe minister. Deze verklaarde anders om te zullen gaan met de procedure rond deze Woo-verzoeken. Vrijdag wordt de uitspraak van de rechtbank in Utrecht verwacht over de voorlopige voorziening.