omroep flevoland

Maandenlang werd burgemeester Jean Paul Gebben onder druk gezet door het COA en het ministerie van Asiel en Migratie. Door de vastgelopen asielopvang in Nederland stond de burgemeester voor een dilemma: óf de noodopvang moest langer open blijven, waardoor het terrein niet op tijd leeg was voor het festivalseizoen, óf er kwamen extra opvangplekken op het azc in Dronten.

Vanwege de druk besloot Gebben uiteindelijk om tijdelijk extra ruimte vrij te maken voor 200 asielzoekers bij het azc. Pas daarna volgde het formele besluit van het college van burgemeester en wethouders. Achteraf erkent het college dat die volgorde anders had gemoeten.

Dat blijkt uit antwoorden op vragen van Leefbaar Dronten en de VVD over de gang van zaken rond de tijdelijke uitbreiding van het asielzoekerscentrum aan de Vossemeerdijk.

Opvang liep vast
Van oktober 2025 tot april 2026 werden maximaal 1.250 asielzoekers opgevangen op het evenemententerrein naast Walibi in Biddinghuizen. Volgens de afspraken tussen de gemeente en het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) moest die noodopvang verdwijnen voordat het festivalseizoen zou beginnen.

Maar in de maanden voorafgaand aan april liep de asielopvang in Nederland steeds verder vast. Volgens het college ontstond een tekort van ongeveer 6.000 opvangplekken.

Wat begon met een terloopse opmerking tijdens een afscheid van een COA-medewerker, groeide volgens Gebben uit tot een dossier dat hem wekenlang bezighield.

"Iemand zei tegen mij: we weten nog niet helemaal zeker of we Biddinghuizen op tijd leeg krijgen", vertelt de burgemeester. "Ik keek hem aan en zei: dat is onbespreekbaar en onbestaanbaar."

Later bleek dat het COA daadwerkelijk moeite had om alle bewoners elders onder te brengen. Volgens Gebben liep het tekort aan opvangplaatsen in Nederland op tot ongeveer 6.000.

Maanden van overleg
Wat volgde waren weken van intensief overleg tussen de gemeente, het COA en het ministerie van Asiel en Migratie. De burgemeester had volgens de raadsbrief veelvuldig contact met de regiomanager van het COA, het bestuur van de organisatie en het ministerie.

"Een aantal weken had ik bijna dagelijks contact met het COA of met het ministerie", vertelt Gebben.

Halverwege april bereikte de situatie een hoogtepunt. Op korte termijn moesten volgens het COA ongeveer 6.000 opvangplekken worden gevonden. Tegelijkertijd liepen ook op andere locaties in het land opvangcontracten af, onder meer in Hardenberg en Harderwijk.

Het COA vroeg daarop of een deel van de portocabins op het Walibi-terrein kon blijven staan voor de opvang van 380 asielzoekers. Ook dat verzoek wees Gebben af. "Nee, ook dat kan gewoon niet", zegt hij. "Afspraak is afspraak."

Het azc aan de Vossemeerdijk

Dilemma
Volgens de gemeente probeerde Gebben ondertussen nog alternatieve opvanglocaties in de regio te vinden, onder meer op het kazerneterrein in Zeewolde en bij Lelystad Airport. Dat leverde geen oplossing op.

Toen duidelijk werd dat voor ongeveer 200 tot 300 bewoners van de noodopvang geen andere plek beschikbaar was, kwam de burgemeester voor een keuze te staan. Enerzijds wilde hij voorkomen dat de opvang op het Walibi-terrein langer zou doorgaan. Anderzijds dreigde een situatie waarin het COA de locatie niet leeg kon opleveren en honderden asielzoekers niet direct elders terecht konden.

"Ik moest kiezen tussen twee kwaden", zegt Gebben. "Of ze bleven in Biddinghuizen, terwijl dat niet kon vanwege de evenementen die eraan kwamen. Of we moesten ergens anders een oplossing vinden."

Volgens hem was het geen optie om mensen zonder opvang achter te laten. "Je kan niet twee- of driehonderd mensen de poort uitsturen en zeggen: zoek het nu maar uit. Mensen moeten opgevangen worden." Uiteindelijk gaf Gebben toestemming om 200 asielzoekers tijdelijk onder te brengen op het azc-terrein aan de Vossemeerdijk. Daarmee kon het terrein van Walibi alsnog volgens afspraak worden vrijgemaakt.

Frustratie
Tegelijkertijd was de burgemeester kritisch op de situatie waarin Dronten terechtkwam. "Ik heb ook tegen het COA en het ministerie gezegd: dit kan je gewoon niet maken met een gemeente als Dronten. We doen hier al 1300 plekken op het azc en 1250 plekken in Biddinghuizen. Dit moet je ons gewoon niet flikken."

Toch zegt Gebben ook begrip te hebben voor de positie van het COA. "Ik zag echt wel dat het COA in een spagaat zat waar ze niet uitkwamen. Dan kan je heel hard zeggen: zoek het uit. Maar zo werkt dat niet. Er is een maatschappelijk vraagstuk."

Volgens de burgemeester stond niet alleen hij onder druk. "Ik ben niet onder druk gezet, maar de druk was heel erg hoog voor mij, voor het COA en voor het ministerie. Alle partijen wilden echt dat het goed ging."

Besluit achteraf geregeld
De burgemeester besprak zijn zorgen en aanpak volgens het college meerdere keren met zijn wethouders. Toch werd het formele besluit pas later genomen.

Op 20 april stelde het college met terugwerkende kracht vast dat de tijdelijke opvang mocht doorgaan. Daarbij werd direct afgesproken dat het aantal extra opvangplekken vanaf medio juni zou worden afgebouwd naar honderd en uiterlijk eind juli volledig zou verdwijnen.

Het azc aan de Vossemeerdijk

Daarmee week het college af van de verwachting van het COA, dat uitging van opvang tot september. Volgens het college was sprake van handelen onder hoge tijdsdruk, waardoor de formele besluitvorming niet gelijktijdig verliep met de bestuurlijke toezegging.

Had anders gemoeten
In de antwoorden aan de gemeenteraad erkent het college dat de procedure achteraf gezien anders had moeten verlopen. "Met de kennis van vandaag had de burgemeester het college (al dan niet in spoed) bij elkaar moeten roepen om dit besluit als college te nemen, in plaats van achteraf", schrijft het college.

Gebben deelt die conclusie. "Achteraf weet iedereen hoe het had gemoeten. Ik ook. Maar op dat moment stond ik in de vuurlinie en moest ik kiezen tussen twee kwaden."

Voor toekomstige situaties trekt het college daar een duidelijke les uit. Als zich opnieuw een vergelijkbare situatie voordoet, zal eerst een spoedcollege worden georganiseerd voordat bestuurlijke toezeggingen worden gedaan over onderwerpen die onder de bevoegdheid van het college vallen.

Zou hij het opnieuw doen?
Ondanks de kritiek op de gevolgde procedure zegt Gebben dat hij inhoudelijk dezelfde keuze opnieuw zou maken. "Volmondig ja", antwoordt hij op de vraag of hij opnieuw zou instemmen met de tijdelijke opvang van 200 extra asielzoekers.

"Met de kennis van nu zou ik het college eerder bijeenroepen. Maar er was op dat moment geen alternatief. Voor twee- à driehonderd mensen was er simpelweg geen plek in Nederland."