omroep flevoland

De provincie moet een duidelijke rol spelen bij het beleid over arbeidsmigranten. Die rol moet toezien op de huisvesting en integratie van buitenlandse werknemers. Maar ook op het sturen op het type bedrijven dat Flevoland aantrekt, zodat minder arbeidsmigranten nodig zijn.

Provinciale Staten onderschreven woensdag in een commissievergadering het belang van een integrale aanpak onder regie van de provincie. Nu hebben alle zes gemeenten hun eigen beleid op het gebied van arbeidsmigranten, waarbij de ene gemeente meer heeft geregeld dan de andere. De nieuwe wet Versterking Regie Volkshuisvesting geeft provincies nadrukkelijk een rol.

Flevoland wil in 2027 een convenant met de zes gemeenten, werkgevers, uitzendbureaus en andere betrokken organisaties afsluiten om die rol te vervullen. Ook wordt er gewerkt aan het WIN-informatiepunt, dat met inbreng van twee Poolse consulenten andere arbeidsmigranten adviseert en ondersteunt.

17.000
Volgens onderzoek telde Flevoland in 2022 bijna 17.000 arbeidsmigranten. Van hen komt circa 42 procent uit Polen. Eigenlijk weet niemand het exacte aantal, want vooral seizoenswerkers schrijven zich niet bij hun gemeente in. Het werkelijke aantal ligt dus vrijwel zeker hoger. Tot 2030 stijgt het aantal arbeidsmigranten mogelijk tot bijna 30-duizend.

Alle statenfracties waren het er woensdag over eens dat arbeidsmigranten niet meer zijn weg te denken uit de Flevolandse samenleving. Met name de agrarische en logistieke sector kunnen niet zonder de goedkope arbeidskrachten. Twintig procent van de Flevolandse economie draait op arbeidsmigranten.

Vaak worden arbeidsmigranten in één woord gekoppeld aan overlast, maar dat zien partijen verschillend. "Een long-stay migrant die hier blijft wonen houdt de leefbaarheid van de dorpen in stand, want hun kinderen gaan er naar school", aldus het CDA.

Economie
De vraag die bij Provinciale Staten voor lag was: aan welke knoppen moet de provincie straks draaien om het beleid rond arbeidsmigranten te verbeteren?

Als het gaat over hun rol in de economie, dan zeiden veel fracties dat de provincie moet sturen op bedrijvigheid met minder goedkope arbeidskrachten. Liever hoogwaardige bedrijvigheid dan meer logistieke bedrijven met laaggeschoold werk.

De provincie zou actief moeten inzetten op bedrijven die met innovatie en robotisering de afhankelijkheid van arbeidsmigranten kunnen verminderen en meer werk bieden aan de lokale bevolking.

De provincie moet in het toekomstige beleid een sterke regierol nemen richting de werkgevers. Ondanks eerdere adviezen van onder meer de commissie-Roemer om de positie van arbeidsmigranten te versterken, is die nog steeds kwetsbaar.

Wie zijn baan verliest, staat zonder inkomen op straat en is vaak ook zijn of haar huis kwijt, omdat veel werkgevers een baan koppelen aan huisvesting.

"Er slapen inmiddels heel wat arbeidsmigranten in de bosjes in Flevoland", aldus het CDA. De partij wil de koppeling tussen een baan en een woonplek loskoppelen, omdat werkgevers anders verdienen aan de arbeidsrelatie met de werknemer.

De provincie moet werkgevers en uitzendbureaus op hun verantwoordelijkheid wijzen. Al vroegen BBB en 50PLUS zich wel af of de provincie hierover echt wel wat te zeggen heeft. "Zonder juridische hardheid wordt een convenant een gentleman's agreement", aldus 50PLUS. "Als de provincie de regie claimt, moet je ook durven sturen", vond de PVV.

Gedeputeerde Ellentrees Müller zei hier zeker naar te zullen luisteren, maar voegde toe dat de provincie een balans moet zoeken: "We moeten een balans vinden in wat we aan arbeidsmigranten nodig hebben, welke migranten we binnenhalen. Daarbij kijken we naar innovatie in de landbouw en zorg."

Huisvesting
Arbeidsmigranten verdienen fatsoenlijke huisvesting, zo vinden de Staten. Dat is op de eerste plaats een rol van de werkgevers, maar de gemeenten moeten hierover onder regie van de provincie duidelijk beleid maken.

Tegelijk zijn ChristenUnie en 50PLUS bezorgd over een "waterbedeffect", als de ene gemeente de huisvesting beter regelt dan de andere. 50PLUS noemde de aanpak van Lelystad om twee grootschalige woonlocaties voor zo'n 4.000 arbeidsmigranten op te zetten. Die kunnen mensen uit andere gemeenten en regio's aantrekken.

Gedeputeerde Toon van Dijk zei dat provinciaal beleid dit nu juist kan voorkomen. "Zonder afspraken is het waterbedeffect groter dan als we duidelijke afspraken maken."

De VVD vindt dat de huisvesting bedoeld moet zijn voor arbeidsmigranten die in de betreffende gemeente werken. Zo'n 4.500 mensen werken buiten de provincie. Daarover moet Flevoland afspraken maken met andere provincies, vindt de partij.

Dat arbeidsmigranten de druk op de toch al krappe woningmarkt vergroten, is volgens de Partij voor de Dieren een onoplosbaar probleem. Het zou volgens de partij helpen als de regels voor tijdelijke of permanente huisvesting in het buitengebied duidelijker worden, zodat er mogelijkheden voor extra woonruimte ontstaat.

50PLUS wil beleid om te voorkomen dat arbeidsmigranten andere verdringen op de wachtlijst voor woonruimte, zoals ouderen en jongeren.

Leefbaarheid
Uiteindelijk draait het om de leefbaarheid, waarbij arbeidsmigranten niet als economisch instrument maar als mens worden gezien, stelden de ChristenUnie en SterkLokaalFlevoland. "We moeten oppassen voor een negatief frame dat ze alleen maar overlast veroorzaken", stelde de VVD.

Voor de PvdD horen bij goede huisvesting en werk ook afspraken over taallessen en ondersteuning. Voor de SP staat centraal dat de huisvesting functioneel en menswaardig moet zijn. "Steeds meer arbeidsmigranten blijven langer in Flevoland. Daarom moeten we dit koppelen aan onze sociale agenda op het gebied van inclusie en participatie."

Zeker van mensen die hier langer wonen mag worden verwacht dat ze meedoen in de samenleving, vindt D66. Daarom moeten de provincie, gemeenten en sociale partners niet alleen over hen maar ook met hen spreken om tweedeling te voorkomen, voegde PRO daar aan toe. Mensen die hier langer dan vier maanden verblijven moeten actief worden benaderd om zich bij hun gemeente in te schrijven, zei 50PLUS.

Van de BBB mogen arbeidsmigranten geen verdienmodel worden. De partij pleit voor meer voorzieningen om de leefbaarheid van deze groep te verbeteren.

Achter de muziek aan
De VVD vindt dat de regie bij het beleid voor arbeidsmigranten niet bij de provincie hoort te liggen, maar bij de gemeenten. JA21 was het meest kritisch: de partij vindt dat de provincie achter de muziek aanloopt, want er liggen al diverse landelijke adviezen over hoe om te gaan met arbeidsmigranten. "Alleen wordt na vijf jaar de hete aardappel op alle niveaus steeds doorgeschoven. Verschillende rapporten onderschrijven dat er meer grip nodig is, maar de wil ontbreekt om door te pakken."

De provincie wil in elk geval doorgaan met het vaststellen van eigen beleid. Dit najaar wordt een plan van aanpak voor alle belanghebbenden voor inspraak voorgelegd.