omroep flevoland

De omstreden coffeeshop aan de Evenaar 121 in Almere Buiten komt er definitief. Uit documenten die sinds vrijdag openbaar zijn, waaronder een geheim locatieonderzoek en paginalang juridisch advies, blijkt dat de gemeente Almere de vergunning niet langer kan weigeren zonder een groot financieel risico te lopen. Volgens 1Almere waarschuwen juristen dat een weigering kan leiden tot een schadeclaim die kan oplopen tot miljoenen euro's.

Volgens advocatenkantoor Dirkzwager kan de gemeente de vergunning niet aan de coffeeshophouder weigeren: dat zou een 'onrechtmatig' besluit zijn dat door de rechter kan worden vernietigd. Met andere woorden: de gemeente moet de vergunning verlenen, of miljoenen betalen, want het weigeren van de vergunning is in strijd met de wet.

Het advies is helder. Het bestemmingsplan dat Almere zelf heeft vastgesteld, staat een coffeeshop op die plek toe. En dat plan, zo blijkt, houdt geen rekening met de nabijheid van een kinderdagverblijf of een woonzorglocatie. Door de ondernemer jarenlang te laten investeren alsof de locatie al vastlag, heeft de gemeente bovendien verwachtingen gewekt die zij nu niet zonder financiële gevolgen kan terugdraaien. En dus rest Almere weinig anders dan toegeven: de coffeeshop komt er.

"Ik begrijp dat er bedenkingen zijn bij deze locatie"

Burgemeester Hein van der Loo: "Onze eerste verantwoordelijkheid is dat dit proces goed verloopt voor bewoners en ondernemers in Almere Buiten. Dat betekent: open, transparant en stap voor stap."

Hij vervolgt: "Ik begrijp dat er bedenkingen zijn bij deze locatie. Juist daarom vind ik het belangrijk dat de initiatiefnemer samen met omwonenden een plan uitwerkt dat de risico's en overlast zoveel mogelijk beperkt. Als burgemeester wil ik ervoor staan dat de coffeeshop op deze locatie er op een goede en zorgvuldige manier komt, in overleg met de buurt."

College legt wens gemeenteraad naast zich neer
De gemeenteraad diende in februari 2025 een motie in om de komst van een coffeeshop aan de Evenaar 121 te stoppen en andere locaties te onderzoeken. De burgemeester beloofde die motie, voor zover dat mogelijk was, uit te voeren. Voor meerdere partijen was die belofte een reden om de burgemeester geen motie van wantrouwen voor te schotelen.

Toch nam de gemeente de Evenaar 121 mee in het nieuwe locatieonderzoek. Dat lijkt tegenstrijdig, maar volgens het juridische advies van Dirkzwager was de juridische speelruimte van Almere klein. De gemeente kon de locatie niet zomaar uitsluiten. Het weglaten van Evenaar 121 zou zelfs tot juridische problemen kunnen leiden, omdat de onderneemster dan had kunnen stellen dat de gemeente haar belangen niet had meegewogen.

Daardoor onderzocht de gemeente, tegen de wens van de raad in, alsnog de omstreden locatie. Die kwam vervolgens als een van de twee geschikte plekken uit het onderzoek. En dat terwijl de coffeeshop op een steenworp afstand ligt van scholen, een groenstrook waar kinderen spelen, een huis waar mensen met een beperking wonen én de politie slecht overzicht kan houden op de plek.

Op de andere geschikte locatie, de Evenaar 71, was inmiddels een pizzarestaurant gevestigd. De ondernemer gaf in een gesprek met burgemeester Hein van der Loo aan bereid te zijn om die stap te nemen, mits de gemeente de vertragingskosten zou willen betalen. Daarvoor zou de gemeente opnieuw torenhoge bedragen moeten ophoesten.

Geheim
De procedure verdween maandenlang in de geheimhouding. Raadsleden mochten de stukken alleen bekijken vanuit een kluis op het stadhuis. Ze mochten ook geen foto's maken van de meer dan veertig pagina's aan documenten en hier niks over zeggen naar mensen buiten de gemeenteraad.

Een woordvoerder van de gemeente laat weten: "De geheimhouding is nodig, omdat openbaarheid mogelijk de rechtspositie van de gemeente raakt en de bedrijfsvoering van de initiatiefnemer kan schaden." Die rechtspositie blijkt nu dus al redelijk vast te staan: de gemeente kan de vergunning niet weigeren. Dat zou in strijd zijn met de wet.

Publiekelijke excuses
Toen buurtbewoners in februari van dit jaar een brief ontvingen over de geplande coffeeshop, ontstond er onrust. De brief bleek verstuurd tijdens de vakantie van burgemeester Van der Loo, zonder dat hij of de gemeenteraad volledig op de hoogte was.

In een fel raadsdebat bood Van der Loo publiekelijk excuses aan voor de 'onzorgvuldige communicatie'. De raad nam een motie aan om de coffeeshop op deze plek te blokkeren, maar de burgemeester waarschuwde toen al dat zijn juridische speelruimte beperkt was. "Kan ik tegenhouden wat nu loopt? Nee, dat kan ik niet", zei hij destijds in de raadszaal.

De nieuwe documenten bevestigen dat oordeel. Uit het advies blijkt dat weigering vrijwel zeker onrechtmatig zou zijn, en dat Almere dan verplicht kan worden alsnog de vergunning te verlenen én schade te betalen. Daarom valt er nu een nieuwe brief op de mat van de omwonenden van de Evenaar: er komt een coffeeshop in hun buurt.

Dit verhaal is gemaakt door Vincent Smit en Marisa Gubbels van 1Almere. 1Almere en Omroep Flevoland hebben een samenwerkingsverband.