omroep flevoland

Twee grote stroomaanvragen hebben geleid tot een vol stroomnet op het onderstation Emmeloord, waardoor nieuwe bedrijven en uitbreidingen voorlopig niet mogelijk zijn in een groot deel van Noordoostpolder én op Urk. Hoe is het mogelijk dat aanvragen van slechts twee bedrijven zo'n enorme impact hebben?

Volgens wethouder René van Amersfoort van de gemeente Noordoostpolder was het college onaangenaam verrast door de aankondiging van netbeheerder Liander: "We dachten goed op weg te zijn en ineens zitten we in de netcongestie." Bij netcongestie is het stroomnet zo druk dat er tijdelijk geen extra stroom meer bij kan.

Papieren file op het stroomnet
De oorzaak? Twee grote stroomaanvragen op onderstation Emmeloord. Dat onderstation voorziet niet alleen Emmeloord van stroom, maar ook omliggende dorpen zoals Nagele, Tollebeek en zelfs delen van Urk.

"Die aanvragen zijn zó groot", aldus Van Amersfoort, "dat ze op papier de hele resterende netcapaciteit opmaken, terwijl we als gemeente waarschijnlijk niet eens van plan zijn om een vergunning te verlenen voor die bedrijven."

Gemeente buiten spel
En dat roept vragen op: hoe kan het dat de gemeente geen zeggenschap heeft over zulke aanvragen? Het zit zo: bedrijven kunnen rechtstreeks een aansluiting aanvragen bij Liander, zonder tussenkomst of toestemming van de gemeente. "Liander mag formeel niet eens zeggen om welke bedrijven het gaat", zegt Van Amersfoort

Dat gebrek aan afstemming leidt tot een vreemde situatie: de gemeente kan een aanvraag uiteindelijk weigeren, maar zolang deze op de lijst van Liander staat, is de netcapaciteit al 'gereserveerd'. Zo ontstaat netcongestie zonder dat er daadwerkelijk een nieuw bedrijf van de grond komt.

"Hele regio gegijzeld"
De gevolgen zijn groot. Volgens Twan Hakvoort, voorzitter van de bedrijvenkring in de Noordoostpolder, staat het hele bedrijfsleven nu op slot. "Het is bizar. Eén ondernemer kan nu een hele regio gegijzeld houden, terwijl iedereen het erover eens is dat deze aanvraag nooit een vergunning zal krijgen."

Hakvoort, zelf ook ondernemer in Emmeloord, rekent het concreet uit. "Er is 30 megawatt aangevraagd. Ons hotel met 42 kamers en een groot restaurant gebruikt op piekmomenten 120 kilowatt. Je zou dus 250 van dit soort bedrijven kunnen draaien op die ene aanvraag."

Het gevolg: bedrijven die willen verduurzamen, kunnen geen stroom krijgen. Nieuwe initiatieven, zoals een sporthal, supermarkt of school, staan in de wacht. "Als je niet eens een stekker in de muur kunt steken, hoe ga je dan nieuwe banen creëren of woningen bouwen?", vraagt Hakvoort zich af.

Zo kan het anders
Zowel gemeente als bedrijfsleven pleiten voor betere samenwerking en slimmere oplossingen. Zo werkt de gemeente aan zogeheten 'smart energy hubs', waarin lokaal opgewekte stroom gedeeld kan worden tussen bedrijven. Bedrijven kunnen ook zelf bijdragen, zegt Hakvoort: "Als we piekverbruik beter verdelen en stroom delen met onze buren, kunnen er meer bedrijven tegelijk gebruikmaken van het netwerk."

Maar het systeem moet óók anders, vindt hij: "De wet moet worden aangepast zodat dit niet meer kan gebeuren. Je kunt niet de hele regio lamleggen met een aanvraag waarvan je weet dat die geen doorgang vindt."

Politiek zoekt uitweg
De gemeenteraad liet zich maandagmiddag fel uit. Raadsleden vroegen om snellere actie, meer betrokkenheid en een stevige lobby richting provincie, netbeheerder en Den Haag. Een motie om de urgentie extra kracht bij te zetten, was in de maak.

Wethouder Van Amersfoort hoopt dat het probleem tijdelijk is: "Als deze twee aanvragen worden ingetrokken of afgewezen, dan is het net weer vrij. Maar dan nog moeten we structureel naar een betere afstemming tussen gemeente, bedrijven en Liander."

Lees meer: Gemeenten willen in gesprek met ondernemer die stroomnet 'op slot zet'