omroep flevoland

De Samenwerkende Actiegroepen Tegen Laagvliegen (SATL) hebben aangifte gedaan van het vermoeden van misdrijven rondom de stikstofberekeningen van Lelystad Airport. De aangifte is gedaan tegen topambtenaren van het ministerie van Infrastructuur & Waterstaat, adviesbureaus en de (voormalige) directie van Lelystad Airport.

Volgens SATL hebben zij valsheid in geschrifte gepleegd, misbruik gemaakt van gezag en bewijsstukken verduisterd. De aangifte betreft de stikstofberekeningen in de milieueffectrapportage (mer) van Lelystad Airport uit 2014 en 2018 en meldingen voor de Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) vanaf 2016.

De aangifte is ingediend bij het Functioneel Parket van het Openbaar Ministerie in Amsterdam. Een woordvoerder zegt dat zij op 'aanknopingspunten' en jurisprudentie zal worden getoetst. Dat zal minimaal drie maanden gaan duren.

Onduidelijkheid rond second opinion 2014
SATL heeft een uitvoerige reconstructie gemaakt hoe de stikstofberekeningen sinds 2014 tot stand zijn gekomen. Daaruit blijkt dat in de verschillende versies van de mer en andere onderzoeken onjuiste aannames hebben geleid tot opvallend lage stikstofwaarden.

De actiegroepen noemen in het bijzonder een second opinion van Arcadis in samenwerking met het NLR uit maart 2014. Daarin zou zijn geconstateerd dat de stikstofuitstoot aanzienlijk lager was dan onderzoeken van drie andere bureaus hadden aangetoond.

Op basis van de nieuwe conclusies van Arcadis heeft toenmalig staatssecretaris Wilma Mansveld de cijfers destijds opnieuw laten beoordelen en in de mer laten aanpassen. Omdat de stikstofuitstoot onder de norm van 1 mol per hectare per jaar uit kwam, hoefde er voor Lelystad Airport geen natuurvergunning te worden aangevraagd maar kon worden volstaan met een melding.

SATL stelt dat de beoordeling door Arcadis nooit in een rapport is vastgelegd maar slechts mondeling is gedaan. De huidige minister Cora van Nieuwenhuizen heeft afgelopen maart aan de Tweede Kamer bevestigd dat er geen rapport bestaat van de second opinion, maar dat dit slechts een mondeling toets was.

SATL concludeert hieruit dat het ministerie de uitstootcijfers in 2014 heeft verlaagd op basis van een niet-controleerbare rekenmethode en een niet-bestaand document. Dit is vermoedelijk een strafbaar feit. Dat geldt ook voor de meldingen op basis van de PAS: die zijn in 2016, 2018 en 2019 gedaan op basis van onjuiste en onvolledige uitstootgegevens. Bovendien heeft de minister de Kamer dit voorjaar verkeerde gegevens over de rekenmodellen voor stikstof verstrekt.

Onjuiste en onvolledige gegevens
Verder stellen de actiegroepen dat de gevolgen van de uitstoot van Lelystad Airport voor een veel te klein gebied zijn berekend. Zo is ten onrechte de uitstoot door wegverkeer van de Ganzenweg niet meegenomen in de mer. SATL heeft dit eerder al gemeld aan de minister, die hierop onderzoek lheeft laten doen door het RIVM en de Commissie voor de mer. Die stelden SATL afgelopen maart op deze punten in het gelijk.

De actiegroepen concluderen dat of de berekeningen of de ambtelijke stukken waarin de stikstofuitstoot op een onmogelijk lage waarde uit komt moeten zijn vervalst. "In de vijf onderzoeken die hierboven uiteen zijn gezet, zijn bij het berekenen van de stikstofdepositie dermate grove en evidente fouten gemaakt, dan wel is kennelijk moedwillig stelselmatig relevante informatie achtergehouden waaruit fouten zouden blijken, dat het sterke vermoeden bestaat dat er sprake is van strafrechtelijke verwijtbaarheid."

SATL is zich er van bewust dat ambtenaren en overheden vervolgen op grond van eerdere jurisprudentie niet altijd mogelijk is. Zij haalt het zogeheten Pikmeer-arrest uit 1998, aan dat vervolging van ambtenaren onder bepaalde voorwaarden mogelijk maakt. Als het om de stikstofberekeningen gaat, zijn bestuursfunctionarissen volgens de actiegroepen niet 'strafrechtelijk immuun'.

SATL heeft alle betrokkenen tegen wie nu aangifte is gedaan vooraf om een reactie gevraagd op de ontdekkingen, maar geen commentaar gekregen.

Het ministerie van I en W laat weten dat zij de aangifte niet kent en er via de media kennis van heeft genomen.